Bewegen kan bij de ziekte van Parkinson steeds minder vanzelfsprekend worden. Stijfheid, trager bewegen, moeite met lopen of een onzeker gevoel bij het bewaren van je evenwicht kunnen ervoor zorgen dat je activiteiten liever vermijdt. Toch is juist blijven bewegen bij Parkinson belangrijk.
Regelmatige beweging helpt om je conditie, spierkracht, mobiliteit en balans zo goed mogelijk te behouden. Bovendien kan bewegen bijdragen aan het vertrouwen dat je in je eigen lichaam en dagelijkse bewegingen hebt.
Maar hoeveel beweging is verstandig als je Parkinson hebt? Welke oefeningen kun je doen? En wanneer kan fysiotherapie ondersteuning bieden? In dit artikel leggen we het uit.
Waarom is bewegen belangrijk bij Parkinson?
De ziekte van Parkinson is een neurologische aandoening waarbij bepaalde zenuwcellen in de hersenen geleidelijk minder goed functioneren. Dit kan verschillende klachten veroorzaken. Bekende motorische symptomen zijn onder andere:
- Trager bewegen;
- Stijve spieren;
- Trillen;
- Moeite met starten van een beweging;
- Kleinere passen;
- Problemen met draaien of opstaan;
- Een verminderde balans.
Daardoor kan bewegen meer inspanning kosten dan voorheen. De neiging kan ontstaan om minder te gaan lopen, sporten of ondernemen. Minder bewegen kan echter weer leiden tot een afname van conditie, spierkracht en mobiliteit.
Een actieve leefstijl is daarom een belangrijk onderdeel van de begeleiding bij Parkinson. Ook binnen de paramedische richtlijnen voor Parkinson neemt bewegen een belangrijke plaats in.
Wat doet bewegen bij Parkinson?
Bewegen geneest de ziekte van Parkinson niet. Wel kan voldoende lichamelijke activiteit helpen om verschillende lichamelijke functies zo goed mogelijk te behouden.
Regelmatig bewegen kan onder andere bijdragen aan:
Behoud van spierkracht
Sterke spieren maken dagelijkse bewegingen zoals opstaan uit een stoel, traplopen en wandelen gemakkelijker. Vooral je benen, romp en heupen spelen hierbij een belangrijke rol.
Een betere conditie
Door regelmatig te wandelen, fietsen of op een andere manier actief te zijn, train je je hart en longen. Een betere conditie kan ervoor zorgen dat dagelijkse activiteiten minder energie kosten.
Behoud van mobiliteit
Parkinson kan ervoor zorgen dat bewegingen kleiner en stijver worden. Door regelmatig te bewegen en bewust grotere bewegingen te oefenen, probeer je je bewegingsvrijheid zo goed mogelijk te behouden.
Training van je balans
Problemen met evenwicht kunnen het risico op vallen vergroten. Gerichte balansoefeningen kunnen helpen om je stabiliteit en je reacties tijdens het bewegen te trainen.
Meer vertrouwen tijdens bewegen
Wanneer lopen, draaien of opstaan moeilijker wordt, kan onzekerheid ontstaan. Hierdoor gaan sommige mensen beweging juist vermijden.
Door bewegingen gericht te oefenen, kun je leren hoe je bepaalde situaties veiliger of gemakkelijker uitvoert. Dat kan het vertrouwen tijdens dagelijkse activiteiten vergroten.
Welke beweging is goed bij Parkinson?
Er bestaat niet één sport of oefening die voor iedere persoon met Parkinson het beste is. Wat passend is, hangt onder andere af van je conditie, klachten, ziektestadium, interesses en eventuele andere gezondheidsproblemen.
Belangrijk is vooral dat je een vorm van beweging vindt die bij je past en die je regelmatig kunt uitvoeren.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Wandelen;
- Fietsen of trainen op een hometrainer;
- Zwemmen;
- Krachttraining;
- Balansoefeningen;
- Dansen;
- Boksen;
- Yoga of andere rustige mobiliteitsoefeningen;
- Oefeningen gericht op grote bewegingen.
Verschillende vormen van beweging kunnen bovendien met elkaar worden gecombineerd. Zo kun je bijvoorbeeld wandelen voor je conditie en daarnaast kracht- en balansoefeningen doen.
Hoeveel moet je bewegen bij Parkinson?
Voor mensen met Parkinson geldt dat regelmatig bewegen belangrijker is dan af en toe heel intensief trainen.
Probeer beweging daarom onderdeel van je dagelijkse routine te maken. Dat hoeft niet altijd een volledige training te zijn. Wandelen naar de winkel, tuinieren, huishoudelijk werk uitvoeren of vaker de trap nemen zijn eveneens vormen van beweging.
Het uitgangspunt is: blijf bewegen op een manier die past bij wat jouw lichaam aankan.
Heb je langere tijd weinig bewogen, ervaar je problemen met je balans of ben je onzeker over welke belasting verantwoord is? Bouw de activiteiten dan niet zomaar sterk op. Een fysiotherapeut kan samen met jou bepalen welke oefeningen en intensiteit bij jouw situatie passen.
Parkinson en lopen: waarom gaat dit soms moeilijker?
Loopproblemen komen regelmatig voor bij mensen met Parkinson. Je kunt bijvoorbeeld merken dat:
- Je passen kleiner worden;
- Je loopsnelheid afneemt;
- Het lastiger wordt om de eerste stap te zetten;
- Je armen minder meebewegen;
- Draaien moeilijker wordt;
- Je tijdens het lopen voorover gaat staan.
Ook kan zogenoemde freezing optreden. Daarbij voelt het tijdelijk alsof je voeten aan de grond vastzitten terwijl je eigenlijk wilt gaan lopen. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het starten met lopen, tijdens draaien of bij het passeren van een smalle doorgang.
Een fysiotherapeut kan verschillende strategieën oefenen om lopen gemakkelijker te maken. Soms worden hierbij externe prikkels gebruikt, bijvoorbeeld een ritme, telstrategie of visueel aandachtspunt.
Kan krachttraining bij Parkinson?
Ja, krachttraining kan voor veel mensen met Parkinson een waardevol onderdeel van een beweegprogramma zijn.
Sterke spieren zijn belangrijk voor vrijwel alle dagelijkse activiteiten. Denk aan:
- Opstaan uit een stoel;
- Uit bed komen;
- Traplopen;
- Wandelen;
- Bukken en weer overeind komen;
- Je evenwicht herstellen.
Het doel is niet noodzakelijk om zo zwaar mogelijk te trainen. Een oefenprogramma moet aansluiten bij je eigen belastbaarheid en mogelijkheden.
Wanneer je niet gewend bent aan krachttraining of problemen hebt met balans en coördinatie, kan begeleiding verstandig zijn.
Wat als je bang bent om te vallen?
Valangst kan grote invloed hebben op hoeveel iemand beweegt. Wanneer je bang bent om te vallen, ga je mogelijk minder wandelen of vermijd je bepaalde situaties.
Dat lijkt veilig, maar minder bewegen kan er juist voor zorgen dat kracht, conditie en balans verder afnemen.
Daarom is het belangrijk om te kijken waarom je je onzeker voelt.
Een fysiotherapeut kan bijvoorbeeld beoordelen hoe je:
- Loopt;
- Draait;
- Opstaat;
- Je evenwicht bewaart;
- Reageert wanneer je uit balans raakt.
Vervolgens kunnen deze situaties gericht worden geoefend.
Heb je regelmatig valincidenten of merk je dat je balans duidelijk achteruitgaat? Bespreek dit dan met je behandelend arts of fysiotherapeut.
Wat kan een fysiotherapeut betekenen bij Parkinson?
Fysiotherapie bij Parkinson draait niet alleen om oefeningen uitvoeren in de behandelkamer. Het uiteindelijke doel is dat je dagelijkse activiteiten zo zelfstandig, veilig en comfortabel mogelijk kunt blijven uitvoeren.
Afhankelijk van je hulpvraag kan de fysiotherapie zich onder andere richten op:
- Lopen;
- Balans en mobiliteit;
- Spierkracht;
- Conditie;
- Gaan zitten en opstaan;
- Draaien in bed;
- Verminderen van bewegingsangst;
- Strategieën voor moeilijk uitvoerbare bewegingen.
Welke behandeling wordt gekozen, is afhankelijk van de problemen die je in het dagelijks leven ervaart.
Heb je bijvoorbeeld vooral moeite met lange afstanden lopen? Dan vraagt dat om een andere aanpak dan wanneer je regelmatig je evenwicht verliest of moeite hebt om vanuit een stoel op te staan.
Wanneer is fysiotherapie bij Parkinson verstandig?
Niet iedereen met Parkinson heeft continu fysiotherapie nodig. Er zijn wel situaties waarin het verstandig kan zijn om begeleiding te vragen.
Neem bijvoorbeeld contact op wanneer je merkt dat:
- Lopen steeds moeilijker wordt;
- Je vaker struikelt of valt, of je balans achteruitgaat;
- Je moeite hebt met opstaan of draaien;
- Je minder durft te bewegen;
- Je conditie duidelijk achteruitgaat;
- Je niet weet welke oefeningen geschikt zijn;
- Bewegen door stijfheid steeds lastiger wordt;
- Dagelijkse activiteiten meer moeite kosten.
Wacht bij veranderingen niet noodzakelijk tot bewegen bijna niet meer lukt. Juist door vroeg te kijken welke aanpassingen of oefeningen mogelijk zijn, kun je proberen je zelfstandigheid zo goed mogelijk te behouden.
Blijven bewegen met Parkinson
Parkinson kan bewegen veranderen, maar dat betekent niet dat bewegen moet verdwijnen uit je dagelijks leven. Integendeel: actief blijven is juist belangrijk om je kracht, conditie, mobiliteit en zelfstandigheid zo goed mogelijk te ondersteunen.
Welke beweging voor jou geschikt is, verschilt van persoon tot persoon. Soms kun je prima zelfstandig wandelen, fietsen of sporten. In andere situaties kan gerichte begeleiding helpen om bewegingen veiliger of gemakkelijker uit te voeren.
Hulp nodig bij bewegen met Parkinson?
Merk je dat lopen, balans of dagelijkse bewegingen moeilijker worden door Parkinson? Bij Fysiotherapie NP in Valkenswaard en Leende kijken we naar jouw persoonlijke situatie en wat je in het dagelijks leven wilt kunnen blijven doen.
Met neurologische fysiotherapie werken we gericht aan onder andere mobiliteit, balans, kracht en vertrouwen tijdens bewegen.
Neem contact met ons op om je klachten te bespreken of een afspraak te maken.
Zelf meer bewegen met Parkinson: 5 praktische tips
Wil je zelf actiever blijven? Deze vijf uitgangspunten kunnen helpen.
- Kies beweging die je leuk vindt
De beste beweging is uiteindelijk beweging die je blijft doen. Wandel je liever dan dat je in een sportschool traint? Dan kan wandelen een veel betere keuze zijn.
- Maak bewegen onderdeel van je dag
Plan beweging niet alleen als aparte sportactiviteit. Kijk ook naar kleine momenten waarop je extra kunt bewegen.
- Houd bewegingen bewust groot
Parkinson kan ervoor zorgen dat bewegingen onbewust kleiner worden. Bewust grote passen zetten of bewegingen ruim uitvoeren kan daarom tijdens oefeningen aandacht krijgen.
- Zorg voor regelmaat
Eén zware training per week is niet automatisch beter dan meerdere momenten waarop je rustig en verantwoord beweegt.
- Vraag begeleiding als je twijfelt
Heb je last van freezing, valproblemen, sterke stijfheid of andere beperkingen? Laat je dan adviseren voordat je zelfstandig intensief gaat trainen.